Kurumlar Vergisi Hesaplama

Kurumlar vergisi tüzel kişiliğe sahip işletmelerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri kurum kazancı üzerinden alınan vergi türüdür. Kurum kazancıysa ticari, zirai veya mesleki faaliyetler gibi çeşitli gelir kalemlerinden oluşur. Bu kapsamda kurumlar vergisinin büyük sermaye şirketlerinin yanı sıra çeşitli yapıda örgütlenmiş tüzel işletmeleri de içine aldığını söylemek mümkündür.

Bu vergi sayesinde işletmeler kazançlarının bir bölümünü kamu yararına aktarır. Devlet de bu gelirle sağlık, ulaşım, eğitim gibi kamu hizmetlerini finanse eder. Böylece ekonomik düzenin sürdürülebilirliği desteklenir.

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 1. maddesine göre bu vergi türüne aşağıdaki kurumların kazançları tabidir:

• Sermaye şirketleri,
• Kooperatifler,
• İktisadi kamu kuruluşları,
• Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler,
• İş ortaklıkları.

32249 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle kurumlar vergisi oranı %25 olarak belirlenmiştir. Finans kurumlarındaysa kazançları üzerinden kurumlar vergisi oranı %30'dur. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32. maddesinde ihracat yapan kurumların ihracattan elde ettikleri kazançlarına kurumlar vergisi oranının 5 puan indirimli olarak yani %20 oranında uygulanacağı yer alır.

Kurumlar vergisi hesaplama formülü, kurumlar vergisi matrahı ve kurumlar vergisi oranının çarpım işlemini ifade eder. Bu noktada vergi matrahının doğru belirlenmesi oldukça kritiktir. Gelirlerin ve giderlerin mevzuata uygun şekilde sınıflandırılması, kanunen kabul edilmeyen giderlerin sınıflandırılması, muafiyet durumunun kontrolü veya istisna uygulamalarının doğru hesaplanması matrah üzerinde doğrudan etkiye sahiptir.

Bir şirketin mali yıl sonunda 1.000.000₺ net kârı olduğu varsayımında kurumlar vergisi hesaplama örnek üzerinden şu şekilde açıklanabilir:

• Kanunen kabul edilmeyen giderler: 9.000₺
• Kurumlar vergisi matrahı: 1.009.000₺
• Kurumlar vergisi oranı: %25
• Kurumlar vergisi tutarı= kurumlar vergisi matrahı (1.009.000) x kurumlar vergisi oranı (%25) = 252.250₺ ödenecek kurumlar vergisi tutarıdır.

Önceden ödenmiş geçici vergi olduğu takdirde bu tutar ödenecek nihai kurumlar vergisinden düşülür.

Kurumlar vergisi hesaplama, şirketlerin veya tüzel kişiliklerin net kârları üzerinden yapılır. Temel olarak üç aşamadan oluşan bu süreç doğrultusunda kurumlar vergisi nasıl hesaplanır?

• Brüt Kârın Belirlenmesi: Şirketin toplam gelirleri hesaplanır. Ardından bu gelirlerden, gelirlerin elde edilmesi için yapılan maliyetler ve işletme giderleri düşülerek brüt kâr bulunur.
• Vergilenebilir Net Kârın Hesaplanması: Brüt kârdan, yasal düzenlemeler çerçevesinde kabul edilebilir giderler, indirimler ve muafiyetler düşülür. Bu işlemler sonucunda ortaya çıkan tutar şirketin vergilendirilebilir net kârıdır.
• Kurumlar Vergisi Oranının Uygulanması: Hesaplanan net kâr üzerinden o yıl için geçerli olan kurumlar vergisi oranı uygulanır ve ödenecek vergi tutarı belirlenir. Bu nihai tutar, şirketin finansal kayıtları ve vergi mevzuatına göre hazırlanmış beyanname üzerinden yasal süre içerisinde ödenir.

Kurumlar vergisi hesaplamada tüm gelirler, giderler, muafiyetler ve varsa istisnalar dikkate alınmalı, vergi beyannamesiyle yasal süre içerisinde ilgili vergi dairesine eksiksiz olarak ödenmelidir. Kurumlar vergisi hesaplama aracı kullanmak vergi hesaplamalarını daha hızlı ve hatasız yapmak konusunda fayda sağlayabilir.

Kurumlar vergisi beyannamesi, mali takvim yılının sona ermesinden sonra dört ay içinde verilir. Hesap döneminin kapandığı ayı izleyen dördüncü ayın birinci gününden son günü saat 23.59’a kadar verilebilir. Örneğin beyannamenin verilmesi için son tarih her yılın nisan ayının son günüdür. Tarhiyatın muhatabının Türkiye'yi terk etmesi halindeyse beyanname, ülkeyi terk etme tarihinden önceki 15 gün içinde verilir.

Kurumlar vergisini ödemesi beyanname verme süresi içinde gerçekleştirilir. İşletmeler, önceki mali yıl içindeki faaliyetlerine ait vergisel yükümlülüklerini resmî süre içinde yerine getirerek olası gecikme faizlerinden ve cezai yaptırımlardan kaçınabilir.