Vergi Gecikme Zammı Hesaplama

Vergi gecikme faizi, tahakkukun geç yapılmasından kaynaklanan Vergi Usul Kanunu kapsamındaki bir yaptırımdır. Bu yaptırımın hesaplanması genel yasal faiz hesaplama prosedüründen farklıdır. Verginin normalde ödenmesi gereken tarihten borcun kesinleştiği güne kadar geçen süre için faiz uygulanır. Borcun kesinleştiği gün devletin amme alacağını hukuken kesinleştirdiği ve tahsil yetkisini kazandığı son günü ifade eder.

Gecikme faizi uygulaması verginin geç tahakkuk etmesi nedeniyle zarara uğrayan kamu alacağının değerini korumayı amaçlar.

Vergi gecikme faizi ve vergi gecikme zammı birbiriyle karıştırılan iki kavramdır. Gecikme faizini daha iyi anlayabilmek için temel farklarını şu şekilde özetleyebiliriz:

• Gecikme Faizi: Vergi Usul Kanunu'nun 112. maddesine göre verginin yasal süresinde tarh ve tahakkuk etmemesi durumunda uygulanır. Örneğin vergi incelemesinden sonra fark edilen bir vergi borcunda gecikilen süre için faiz hesaplanır.
• Gecikme Zammı: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesinde düzenlenir. Vadesinde ödenmeyen kamu alacakları için ödeme süresinin bittiği tarihten itibaren hesaplanır. Örneğin SGK gecikme zammı hesaplama işlemleri bu çerçevede yapılır.

Gecikme faizi kamuya yapılması gereken vergi, resim ve harç gibi mali yükümlülüklere uygulanır. Başlıca uygulanabildiği borç türleriyse şu şekilde sıralanabilir:

• Gelir vergisi,
• Kurumlar vergisi,
• Katma değer vergisi (KDV),
• Özel tüketim vergisi (ÖTV),
• Damga vergisi.

Vergi gecikme faizinin uygulandığı borç türleri arasında geçici vergi hesaplama hatalarından kaynaklanan vergi asılları da yer alabilir.

Vergi gecikme faizi kural olarak vergi cezalarına uygulanmaz. Yani, vergi ziyaı cezası, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları gibi ceza niteliğindeki alacaklar için gecikme faizi söz konusu değildir. Vadesinde ödenmeyen vergi ziyaı cezası için Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun (AATUHK) uyarınca gecikme zammı uygulanabilir.

Gecikme faizi vergi borcunun yasal vadesiyle borcun kesinleştiği ve tahakkuk edildiği tarih arasındaki süre için hesaplanır.

Gecikme faiz hesaplama işleminde borcun niteliği önem taşır. Buna göre hesaplamada dikkate alınan iki farklı tarih şu şekildedir:

• Dava Konusu Olmayan Borçlar İçin: Gecikme faizi verginin normal ödeme vadesinin son gününden başlayarak verginin kesinleştiği tarihe kadar hesaplanır.
• Dava Konusu Olan Borçlar İçin: Mükellefin tarhiyata karşı dava açması durumunda faiz hesaplaması mahkeme kararının mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar devam eder.

Vergi gecikme faizi hesaplaması yapılırken ay kesirleri dikkate alınmaz. Zam hesaplama net bir şekilde yasal olarak belirlenmiş olan oran üzerinden gerçekleştirilir. Hesaplanan gecikme faizi belirlenen sürede ödenmelidir.

Vergi gecikme zammı hesaplama ve gecikme faizi hesaplama işlemlerinde yasal olarak belirlenen oranlar önem taşır. Vergi borcu faiz hesaplama sürecinde vergi borcunun tamamı üzerinden geçen gün sayısı dikkate alınır. Vergi borcu faizi hesaplamasında kullanılan formül şöyle açıklanabilir:

• Toplam faiz tutarı = Vergi aslı (asıl tutar) x ay sayısı x aylık oran

Gecikme faizi hesaplama işlemlerinin eksiksiz yürütülmesi vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmesinde kritik öneme sahiptir. Bu nedenle Mükellef'in vergi gecikme zammı ve faizi hesaplama araçlarından faydalanarak süreci hatasız yönetebilirsiniz.

Vergi borcu temel olarak kamu hizmetlerinin karşılanması amacıyla her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının yerine getirmesi gereken bir yükümlülüktür. Vergilerin zamanında ödenmemesi veya eksik ödenmesi gibi durumlarda sorumlu olunan vergiler birikir. Bu gibi durumlarda vergi ödemesi yapmak güçleşebilir.

Devlet belirli dönemlerde çıkardığı yapılandırma kanunlarıyla mükelleflere biriken vergi borcu faizi ve gecikme zammı hesaplama yükünü hafifletme imkânı sunar. Vergi borcu yapılandırmasıyla belli dönemlerde mükelleflerin ödemesi gereken verginin belli oranının silinmesi ve kalan kısmının devlet tarafından belirlenen tarihler içerisinde peşin veya taksitler hâlinde ödenmesi amaçlanır.

Vergi borcu yapılandırması yalnızca güncel borcu bulunan kişiler için geçerlidir. Bunun için öncelikle vergi borcu hesaplama ve gecikme zammı hesaplama net bir şekilde yapılmalıdır. Böylece vergi borcu yapılandırma hesaplama süreci daha etkili yönetilebilir.

Kanunlarla belirlenen başvuru tarihleri içerisinde şahsen vergi dairesine vereceğiniz dilekçeyle veya Dijital Vergi Dairesi portalı üzerinden e-Devlet sistemi giriş bilgilerinizle giriş yaparak başvuru yapabilirsiniz. Başvuru onaylandıktan sonra belirlenen ödeme planı dâhilinde vergi borcu ödemesini yapabilirsiniz.

Vergi borcu yapılandırması şu avantajları sağlar:

• Faiz/Zam İndirimi: Yapılandırma kapsamında, gecikme faizi ve gecikme zammı yerine Yİ-ÜFE (Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi) oranı üzerinden daha düşük bir faizi hesaplanır.
• Taksit Olanağı: Vergi yapılandırma hesaplama sonucunda çıkan borç, peşin veya uzun vadeli taksitlerle ödenebilir.
• Peşin Ödeme Avantajı: Borcunu peşin ödeyenler için ek bir vergi borcu peşin ödeme indirimi hesaplama imkânı da söz konusu olabilir.
• Yasal Güvence: Yapılandırma süreciyle yasal sorumluluklar yerine getirilir.
• Olası Yaptırımların Önüne Geçme: Yapılandırılan bir vergi borcu ödeme planı oluşturulmasını sağlar. Bu sayede vergi borcu gecikme zammı veya idari para cezası gibi yaptırımları engelleyebilir.