Form Ba ve Form Bs, işletmelerin ticari işlemlerini şeffaf hâle getirmek, muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olan belgelerle mücadele etmek için geliştirildi. 2005’te başlatılan uygulama yıllar boyunca muhasebe süreçlerinde kullanıldı. Ancak dijital dönüşüm ve e-belge sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte Ba-Bs formlarıyla bildirim verilmesi uygulaması sona erdirildi. Peki, bu formlar ne işe yarıyordu ve kaldırılmaları ne anlama geliyor? Bu içeriğimizde Ba-Bs formları hakkında detaylı bilgiler bulabilirsiniz.
Ba Formu Nedir?
Ba formu, “Mal ve Hizmet Alımlarına İlişkin Bildirim Formu” anlamına gelen bir beyan formudur. Bu form, bir şirketin belirli bir dönemde diğer kişilerden veya kurumlardan yaptığı mal veya hizmet alımlarını gösterir. Temel amacı vergi mükelleflerinin arasındaki ticari ilişkileri şeffaf hâle getirerek kayıt dışı ekonomiyi önlemektir. Ba formu alıcı tarafın düzenlediği bir bildirimdir.
Ba formu satıcılar tarafından düzenlenen Bs formu ile birlikte işletmelerin birbirleriyle yaptıkları işlemleri karşılaştırma ve mutabakat sağlama imkânı sunar.
Bs Formu Nedir?
“Mal ve Hizmet Satışlarına İlişkin Bildirim Formu” anlamına gelen Bs formu, Ba formunda yer alan bilgilerin doğrulanması ve tutarlılığının sağlanması için düzenlenir. Bu form bir şirketin belirli bir dönemde diğer kişilere veya kurumlara yaptığı mal ve hizmet satışlarını gösterir. Ba formu gibi Bs formu da ticari işlemlerde şeffaflığı artırmayı ve vergi kayıplarını önlemeyi hedefler. Bs formu satıcı tarafın düzenlediği bir bildirimdir.
Ba-Bs Formları Hangi Şirketler İçin Zorunludur?
Ba ve Bs formları bilanço esasına göre defter tutan mükellefler için zorunludur. Bu mükellefler Vergi Usul Kanunu’na göre belirlenen muhasebe standartlarına uygun olarak kayıt tutmak zorundadır. Bu nedenle Ba ve Bs formlarını belirlenen süreler içinde vergi dairesine beyan etmeleri gerekir. Bu mükellefler şunlardır:
- Anonim Şirketler: Sermaye şirketleri arasında yer alan anonim şirketler, tüzel kişilikleri nedeniyle geniş çapta finansal işlem gerçekleştirir. Bu nedenle aylık olarak Ba ve Bs formlarını düzenleyerek beyan etmek zorundadır.
- Limited Şirketler: Küçük ve orta ölçekli işletmeler arasında yaygın olan limited şirketler de bilanço esasına göre defter tutar. Ticari faaliyetlerinde şeffaflık sağlamak için her ay Ba ve Bs formlarını beyan etmeleri zorunludur.
- Şahıs Şirketleri: Eğer bilanço esasına göre defter tutuyorlarsa şahıs şirketleri de Ba ve Bs formlarını vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük iş hacimlerine ve kayıt sistemlerine bağlı olarak bazı şahıs işletmelerini kapsamayabilir.
Hangi Durumlarda Ba-Bs Formu Düzenlenir?
Ba ve Bs formlarının hangi durumlarda düzenlenmesi gerektiği 396 Sıra Nolu VUK Genel Tebliği ile belirlenmiştir. Buna göre aşağıdaki durumlarda Ba-Bs formu düzenlenir:
- ₺5.000 ve Üzeri Mal veya Hizmet Alımları: Bir kişiden veya kurumdan KDV tutarı hariç ₺5.000 ve üzerindeki mal veya hizmet alımları için Ba formu düzenlenir.
- ₺5.000 ve Üzeri Mal veya Hizmet Satışları: KDV tutarı hariç ₺5.000 ve üzerindeki mal veya hizmet satışlarında satıcı tarafından Bs formu düzenlenir.
- Yurt Dışına Kesilen Faturalar: Türkiye’deki şirketlerin yurt dışına yaptığı mal ve/veya hizmet satışlarına ilişkin faturalar Ba-Bs formlarında beyan edilir.
- İade Faturaları: Müşteri iadeleri veya mal/hizmet alımından sonra düzenlenen iade faturaları ilgili dönem Ba-Bs formlarına dâhil edilir. Bu sayede gerekli durumlarda işlemler geriye dönük olarak izlenebilir.
- Kur Farkı Faturaları: Dövizle yapılan işlemlerde oluşan kur farkları için kesilen faturalar da Ba-Bs formlarına dâhil edilir.
Ba-Bs Formları Nasıl Düzenlenir?
Ba-Bs formları Gelir İdaresi Başkanlığının (GİB) belirlediği standartlara uygun olarak elektronik ortamda düzenlenir. Düzenleme süreci şu adımları içerir:
- GİB’in e-beyanname sistemine giriş yapılır. İlgili dönem için Form Ba veya Form Bs seçilir.
- Alım veya satım yapılan kişilerin ya da kurumların bilgileri (vergi kimlik numarası, ünvanı vb.) girilir. Aynı kişi veya kurumla yapılan birden fazla işlem tek bir formda toplu şekilde bildirilir.
- Faturanın veya diğer belgelerin tarih ve numarası ile tutarları girilir. Formlar KDV hariç tutarlar üzerinden düzenlenir.
- Dövizle yapılan işlemler Merkez Bankası döviz alış kuru üzerinden Türk lirasına çevrilerek bildirilir.
- Formlarda yer alan bilgilerin faturayla ve diğer belgelerle uyumluluğu kontrol edilerek onaylanır ve elektronik olarak gönderilir.
Ba-Bs Ne Zaman Verilir?
396 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği’ne göre Ba-Bs formları aylık olarak verilmelidir. Mükellefler bildirim formlarını ilgili dönemi takip eden ayın ilk gününden itibaren gönderebilir. Ba-Bs formlarının son teslim günüyse takip eden ayın son gününün akşamı saat 24.00’tür. Mükellefler formları bu süre içerisinde bildirmeli ve sistem üzerinden onaylamalıdır. Örneğin ocak ayına ait Ba-Bs formları, şubat ayının ilk gününden itibaren verilebilir ve en geç şubat ayının son günü akşam saat 24.00’e kadar gönderilmelidir. Elektronik ortamda verilen bu formların sistem yoğunluğu gibi nedenlerle son güne bırakılmaması tavsiye edilir.
Ba-Bs Ne Zaman Başladı?
Form Ba ve Form Bs 2005 yılında yürürlüğe giren 350 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile uygulamaya konuldu. Bu düzenlemenin temel amacı mükellefler arasındaki ticari işlemleri daha şeffaf hâle getirerek kayıt dışı ekonomiyi engellemek, vergi kaçakçılığını önlemek ve denetim süreçlerini kolaylaştırmaktır. Vergi idaresi, işletmeler arasındaki yüksek tutarlı mal ve hizmet hareketlerini takip edebilmek için belirli bir eşik değer belirlemiş ve bu değerin üzerindeki işlemleri raporlamayı zorunlu hâle getirmiştir.
Ba-Bs formları 2008’den itibaren bilanço esasına göre defter tutan mükellefler için zorunlu bir bildirim aracı hâline geldi. Bu uygulamayla vergi denetimlerinde sistematik bir yaklaşım benimsenerek şirketlerin mali hareketleri daha kolay analiz edilmeye başlandı. Aynı zamanda vergi dairesi tarafından yapılan otomatik çapraz kontroller sayesinde mükelleflerin bildirdiği alım ve satım işlemleri karşılaştırılarak eksik veya hatalı bildirimlerin tespiti kolaylaştı. Bu formlar elektronik beyan sisteminin gelişmesiyle birlikte Gelir İdaresi Başkanlığına (GİB) dijital ortamda sunulmaya başlandı.
Ba-Bs Mutabakat Formu Kaldırıldı mı?
Ba-Bs formları 565 Sıra Nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği kapsamında 25 Eylül 2024 tarihi itibarıyla tamamen kaldırıldı. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), elektronik belge uygulamalarının yaygınlaşması ve vergi denetim süreçlerinin dijital ortama taşınması sebebiyle Ba-Bs formlarının gerekliliğini sona erdirdi.
Vergi mükellefleri arasındaki ticari işlemlerin takibiyse e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-İrsaliye ve e-Defter gibi dijital sistemler üzerinden yürütülmeye devam ediyor. Bu düzenleme işletmelerin beyan yükünü azaltmayı, vergi işlemlerini daha hızlı ve otomatik hâle getirmeyi amaçlıyor.
Ba-Bs mutabakat formu ayrı bir belge olup Ba-Bs formlarının verilmesinden sonra mükelleflerin kendi aralarında yaptıkları bir karşılaştırma işlemidir. Ba-Bs mutabakat süreçleri de zorunlu olmaktan çıkmakla beraber, işletmeler kendi muhasebe süreçlerinde dilerlerse karşılıklı mutabakat yapmaya devam edebilirler.
Mükellef ile Şirketinizin Finansal İşlemlerini Kolayca Takip Edin!
Ba-Bs formlarının kaldırılmasıyla işletmelerin finansal süreçlerini dijital ortamda takip etmesi ve yönetmesi her zamankinden daha önemli hâle geldi. Mükellef olarak e-Fatura, e-Arşiv Fatura, e-Defter ve diğer dijital muhasebe süreçlerini kolayca yönetmenize yardımcı oluyoruz. Vergi yükümlülüklerinizi eksiksiz yerine getirmek, e-Belge sistemleriyle tam uyumlu olmak ve muhasebe süreçlerinizi hızlandırmak için profesyonel ekibimizle iletişime geçebilirsiniz. Hayalinizdeki işi dilediğiniz yerden hayata geçirmek, mevcut işinizi büyütmek için Mükellef müşterisi olabilirsiniz! Hemen üye olun, sizi arayalım.
Yararlanılan Kaynaklar
- https://www.gib.gov.tr/form-ba-form-bs-bildirimlerine-dahil-edilmemesi-gereken-belgelere-iliskin-duyuru
- https://www.turmob.org.tr/haberler/9d0ce645-24df-4e99-bc84-8b9a0dea8428/form-ba—form-bs-bildirimi-vergi-zorunluluguna-iliskin-yeni-duzenleme
- https://www.turmob.org.tr/ekutuphane/Read/ef76f797-9335-4ac0-8a5b-9fbcbdffae5b
- https://www.verginet.net/dtt/11/Vergi-Sirkuleri-2024-87.aspx
- https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/09/20240925-3.htm
