Şirketler büyüdükçe yönetim ve etkin kaynak kullanımı açısından birtakım zorluklar ortaya çıkabilir. Bu noktada holdingler stratejik bir rol üstlenir. Kaynak yönetimi ve maliyet optimizasyonu gibi konularda birçok avantaj sağlar. Holdingin yapısı sayesinde şirketlerin etkinliği artar, uzun vadeli hedeflere ulaşmak kolaylaşır ve olası riskler dengelenir.
Holding kurma süreci çok boyutlu bir yaklaşım gerektirir. Şirketlerin mevcut yapılarının, operasyonel altyapılarının ve yönetim stratejilerinin yeniden değerlendirilmesi bu sürecin başarılı olabilmesi için kritik bir adımdır. Ayrıca tüm süreç, yasal çerçeveye uygunluk ve finansal planlama gibi konular önceliklendirilerek yürütülmelidir. Bu yazıda holding kurma sürecinin daha iyi anlaşılması için bilinmesi gereken tüm detayları ele alacağız.
Holding Nedir?
Holding çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin tek çatı altında toplanmasıyla oluşan yapıdır. Şirketlere yönetim ve denetim kolaylığı, ekonomik güç ve çeşitli finansal avantajlar sağlar. Holdingler genellikle mal ve hizmet üretimi süreçlerinde doğrudan rol almaz, çatısı altında bir araya gelen bağlı ortaklarının daha verimli çalışması için uygun ortamı oluşturmaya odaklanır. Stratejik planlama, finans yönetimi ve risk kontrolü gibi alanlar holdinglerin güçlü olduğu noktalardır.
Holdinglerin öncelikli amacı bağlı şirketlerinin kârlılığını artırarak uzun vadeli stratejik hedeflerine ulaşmalarına katkı sağlamaktır. Holding yapısı hem ulusal hem uluslararası arenada rekabet avantajı kazandırarak şirketlerin büyüme stratejilerinde etkin bir rol oynar. Ayrıca şirketlerin karşılaşabileceği riskleri farklı alanlara dağıtarak ekonomik dalgalanmalara karşı daha dirençli olmalarına yardım eder.
Holdingler hakkındaki yasal mevzuat ülkemizde oldukça sınırlıdır. Türk Ticaret Kanunu’nun yalnızca bir maddesinde holdinglerden “…başlıca amacı başka işletmelere katılmaktan ibaret olan holding şirketler…” şeklinde bahsedilmiştir. Bu nedenle holding kuruluşunda yasal düzenlemelerden çok, örnek uygulamalar baz alınır. Holdingler farklı ihtiyaçlara ve beklentilere göre farklı türlerde kurulabilir.
Holding Türleri Nelerdir?
Türkiye’de kurulabilecek birçok holding türü ve yapısı vardır. Bu türler bağlı şirketlerin faaliyet alanına, niteliklerine, yönetim stratejilerine ve yapılanmalarına bağlı olarak çeşitli şekillerde sınıflandırılır. Her biri farklı iş modelleri ve stratejiler üzerine kuruludur.
Türkiye’de kurulabilecek bazı holding türleri şu şekilde sınıflandırılabilir:
- Saf Holding,
- Karma Holding,
- Yatay Holding,
- Dikey Holding,
- Ana Holding,
- Ara Holding,
- Yatırım Holdingi,
- Finansal Holding,
- Stratejik Holding,
- İştirak Holdingi,
- Portföy Holdingi,
- Faaliyet Holdingi,
- Aile Holdingi,
- Kamu Holdingi,
- Hizmet Holdingi.
Saf Holding
Sadece bağlı şirketlerin yönetimiyle ilgilenen, kendi başına ticari faaliyette bulunmayan holding türüdür. Genellikle “büyük ortak” konumundadır. İştirak ettiği şirketlerin karar alma süreçlerini etkiler ve uzun vadeli büyüme hedeflerine katkı sağlar.
Karma Holding
Bağlı şirketlerine iştirakte bulunan, aynı zamanda doğrudan ticari faaliyette bulunan holdinglerdir. Çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren şirketleri çatısı altında barındırarak yönetim, denetim ve stratejik yönlendirme gibi süreçlerini üstlenir. Kendisi ticari faaliyet yürütürken aynı zamanda başka şirketlerin hisse senetlerine de sahiptir.
Yatay Holding
Kendilerine uygun ticari, mali ve endüstriyel alanlara iştirak eden holdinglerdir. Genellikle farklı sektörlere veya iş kollarına yayılmak için tercih edilir.
Dikey Holding
Belirli bir sektörü veya faaliyet alanını seçen ve bu konuda yoğunlaşarak iştiraklerini geliştiren holdinglerdir. Bir ürünün üretiminin tüm aşamalarına dâhil olan ve üretimi yapan şirketleri çatısı altında bulunduran holdingler buna örnektir.
Ana Holding
Holding yapısında piramidin zirvesindeki şirket ana holdingdir. Stratejik yönetimin ve operasyonel süreçlerin doğru işlenmesinden sorumludur.
Ara Holding
Ana holdingin altındaki basamaklarda yer alan holding türüdür. Ana holdingin stratejilerini uygularken aynı zamanda kararları yönlendirebilir.
Yatırım Holdingi
Yatırım stratejileri doğrultusunda farklı araçlara yatırım yaparak portföy oluşturan holding türüdür. İlgi alanları; hisse senetleri, tahviller, gayrimenkuller ve start-up gibi yatırım araçlarıdır. Amacı portföye eklenen varlıkların değerini artırmaktır.
Finansal Holding
Finans sektöründe faaliyet gösteren birden fazla şirketi çatısı altında bulunduran ve bu şirketlerin yönetimini, denetimini, finansal süreçlerini takip eden holding türüdür. Finans sektöründeki sigorta şirketleri, bankalar ve yatırım şirketleri gibi aktörleri bünyesinde bulundurur. Finansal kaynakları etkili kullanmayı, riski dağıtmayı ve ekonomik dalgalanmaların olduğu dönemlerde bile dayanıklılık göstermeyi amaçlar.
Stratejik Holding
Bünyesinde bulundurduğu şirketlerin faaliyetlerini belirli bir stratejik planla yöneten ve yatırım hedeflerini gerçekleştiren holding yapısıdır. Aynı sektördeki ya da birbirine yakın ve tamamlayıcı sektörlerdeki şirketleri çatısı altında toplar. Bu tür yapıların öncelikli odağı uzun vadeli yatırımlar ve inovasyon odaklı projelerdir. Aynı zamanda sektörel liderlik hedefi doğrultusunda adım atar.
İştirak Holdingi
Asıl faaliyet alanı, birbirinden farklı sektörlerdeki şirketlerle ortaklık kurmak olan yapıdır. Şirketlerin belirli orandaki hisselerini satın alarak yönetim kurulunda söz sahibi hâle gelir. Farklı sektörlerdeki ortaklıkları sayesinde riskleri dağıtmış ve kâr potansiyelini artırmış olur. Bu yapıdaki şirketlerin temel amacı, çatısı altındaki şirketlerin değerini artırmak ve böylece şirketin toplam değerini daha yüksek bir noktaya taşımaktır.
Portföy Holdingi
Çeşitli sektörlerde faaliyet gösteren birden çok şirkete yatırım yapan yapılardır. Yatırım stratejileri çeşitlilik prensibi doğrultusunda şekillenir. Hisse senedi, tahvil ve gayrimenkul gibi çeşitli araçlara yatırım yapar. Portföylerinde yer alan şirketlerin ve varlığın değerini artırarak yüksek kârlılık hedefler. Piyasa koşullarına hızlı adaptasyon sağlama yetenekleriyle yatırım risklerini azaltabilir.
Faaliyet Holdingi
Belirli sektörde ya da sektör gruplarında faaliyet gösteren şirketleri bünyesinde barındıran yapılardır. Şirketleri merkezîleştirerek verimliliği artırmayı hedefler. Üretim, hizmet, ticaret gibi alanlarda faaliyet göstererek güçlü bir konum elde eder. Sektöre liderlik etme vizyonuyla stratejik kararlar almaya odaklanır.
Aile Holdingi
Bir aileye ait olan ve o ailenin çeşitli sektörlerdeki yatırımlarının tümünü yöneten holding yapısıdır. Yönetim aile bireyleri tarafından üstlenilir. Bu yapıların amacı aile servetini korumak, artırmak ve sonraki nesillere aktarılmasını sağlamaktır. Genellikle aile üyeleri bir arada çalıştığından aile kültürü ve değerleri etrafında şekillenir.
Kamu Holdingi
Kamu teşebbüslerinin sermaye bağlantısıyla oluşturduğu holding türüdür. Devletin sahip olduğu ve yönetimini üstlendiği yapılardır. Kamu işletmelerini bünyesinde barındırır ve kamu yararını gözeterek ekonomik kalkınmayı hedefler. Kamu şirketleri genellikle altyapı, ulaşım ve enerji gibi halkın yaşam kalitesini artırmada belirleyici sektörlerde faaliyet gösterir. Bu alanlar özel sektörde rekabet kapasitesine sahip olsa da kamu holdingi, kâr amacı gütmeyen, toplumsal faydayı hedefleyen bir yapıdır.
Hizmet Holdingi
Büyük oranda hizmet sektöründe faaliyet gösteren şirketleri bir araya getiren holding yapısıdır. Sağlık, turizm, eğitim, finans, lojistik gibi hizmet sektörlerinde faaliyet gösterir. Amacı bünyesindeki şirketlerin hizmet kalitesini ve müşteri memnuniyetini artırmak, sektörde lider konuma gelmesini sağlamaktır.
Holding Kurmanın Avantajları Nelerdir?
Holding yapısı, şirketlere merkezî bir kontrol modeli sunarak yönetim, denetim, finans, pazarlama, insan kaynakları gibi birçok alanda destek sağlar. Özellikle stratejik büyüme ve kârlılık hedeflerine giden yolda çeşitli avantajları beraberinde getirir.
Güçlü bir imajı olan holdinglerin başlıca avantajları şu şekilde sıralanabilir:
- Farklı sektörlerde faaliyet göstererek risk dağılımını dengelemek,
- Bağlı şirketlerin kaynaklarını birleştirerek büyük bir finansal güç elde etmek,
- Merkezî bir yönetim oluşturarak yönetimde kolaylığı ve verimliliği artırmak,
- Geniş bağlantılar sayesinde pazarlama ve satış gücünü artırarak pazar payını yükseltmek,
- Bağlı şirketler arasında kâr transferi yaparak vergi yükünü azaltmak ve bu sayede belli başlı vergi avantajlarına sahip olmak,
- Güvenli imaj sayesinde yeni yatırım fırsatlarını yakalamak,
- Yatırımların ekonomik dalgalanmalara karşı güvenliğini artırmak,
- Bağlı şirketler arasında sermaye transferi yaparak kaynakların etkin ve verimli kullanılmasını desteklemek,
- Güçlü finansal durum sayesinde bankalardan ve finansal kurumlardan daha kolay finansman sağlayarak büyüme hedeflerini gerçekleştirmek,
- Holding yapısının güçlü imajıyla sektördeki itibarı pekiştirmek ve marka değerini artırmak,
- Farklı sektörlerde faaliyet göstermenin getirdiği bilgi ve teknoloji paylaşımı sayesinde yenilikçi bir duruş sergilemek.
Holding Kurmak İçin Hangi Şirket Türü Gereklidir?
Holding kurmak için uygun şirket türü anonim şirkettir. Bunun nedeni holdinglerin kuruluşunda T.C. Ticaret Bakanlığından izin alınmasının gerekmesi ve bakanlığın yalnızca anonim şirket olarak yapılan başvuruları kabul etmesidir. Ayrıca anonim şirket yapısı şirketlerin uzun vadeli büyüme ve kurumsal kimlik oluşturma hedefini destekler niteliktedir.
Holding Kurma Şartları Nelerdir?
Türk Ticaret Kanunu’nda holding yapısının nasıl kurulacağına dair bir hüküm yer almaz. Bu nedenle bu konuda örnek olma niteliği taşıyan T.C. Ticaret Bakanlığı uygulamaları göz önünde bulundurulur. Uygulamalara göre Türkiye’de holding kurmak için birtakım yasal ve finansal şartlar vardır. Bu şartlara uymak holdingin kuruluş sürecinde sorun yaşamamak ve holdingi sağlam temellerle faaliyete geçirmek açısından önemlidir.
Holding kurma süreci yasal zorunluluklardan sermaye planlamasına, vergi düzenlemelerinden yönetim şekline kadar birçok sürecin etkili yönetilmesini gerektirir. Holding kurma şartları şöyle sıralanabilir:
- Gerekli sermayenin sağlanması,
- Gerekli yasal belgelerin temini,
- Faaliyet gösterilecek sektörlerin belirlenmesi,
- Yönetim yapısının belirlenmesi ve üyelerin atanması,
- Gerekli vergi düzenlemelerinin planlanması,
- Kuruluş sözleşmesinin hazırlanması ve imzalanması.
Holding kurmak için gerekli belgelerin eksiksiz temin edilmesi ve sunulması gerekir. Bu belgelerin arasında şunlar yer alır:
- Kuruluş beyannamesi,
- Ana sözleşme,
- Kurucu ortakların kimlik ve ikamet belgeleri,
- Vergi dairesi kayıt belgeleri,
- Sermaye taahhüdü belgeleri.
Holding kurmak için uyulması gereken prosedürlerse şu şekilde sıralanabilir:
- Ana sözleşme noter tasdikli olarak hazırlanmalıdır.
- Ticaret Sicil Müdürlüğüne başvurulmalı ve resmî kayıt yaptırılmalıdır.
- Holding ticaret sicili gazetesinde ilan edilmeli ve bu sayede tüzel bir kişilik kazanmalıdır.
- Holdingin faaliyet alanına göre değişmekle birlikte Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ve T.C. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) gibi kurumlardan gerekli izinler alınmalıdır.
Holding Kurma Maliyeti
Holding kurma maliyetleri şirketin büyüklüğüne, sermaye yapısına, bünyesindeki şirket sayısına ve faaliyet gösterdiği sektöre göre farklılık gösterir.
Holding kurarken karşılaşabilecek başlıca maliyet kalemleri şunlardır:
- Kuruluş Maliyetleri: Anonim şirket kuruluşu için gerekli sermaye ₺250.000’dır.
- Tescil İşlemleri: Anonim şirketlerin ticaret odasına kaydedilmesi ve tescil edilmesi sırasında belirli maliyetler ortaya çıkar. Bu maliyet ilgili odaya göre değişmekle birlikte defter ve kuruluş tasdik ücretleri, ilan giderleri gibi kalemleri içerir.
- Danışmanlık Ücretleri: Profesyonel hizmet alınarak ana sözleşmenin hazırlanması ve yasal belgelerin düzenlenmesi gibi prosedürler tamamlanır. Bu işlemin maliyeti hizmetin kapsamına göre değişir.
- İlk Yatırım İçin Gerekli Miktar: Holdingin faaliyet göstermeye başlaması için gereken ilk yatırım, holdingin sektörel faaliyetlerine ve büyüklüğüne bağlı olarak değişir.
- Genel Sermaye Gereksinimleri: Holdingin sermaye yapısının güçlendirilmesi için ek sermaye gereksinimi olabilir. Yatırımcıların güvenini kazanmak ve kurumsal imajı güçlendirmek için sermaye planlaması titizlikle yapılmalıdır.
- Operasyonel Maliyetler: Holdingin bünyesindeki şirketler kendi operasyonlarını sürdürebilmek için belirli maliyetlerle karşılaşır. Buna ek olarak şirketlerin yönetim, denetim ve koordinasyon süreçleri için bazı maliyetler ortaya çıkabilir.
Sıfırdan Holding Şirket Nasıl Kurulur?
Farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketlerin bir araya gelmesiyle oluşan holding yapısını kurmak için takip edilmesi gereken belirli adımlar vardır. Şirket kuruluşu sürecinin kolay ve sorunsuz tamamlanması için bu adımlara uyulmalıdır.
Holding şirketi kurmak için takip edilmesi gereken adımlar şunlardır:
- Holding Yapısının Belirlenmesi: Holdingin faaliyet göstereceği sektörün ve bünyesinde bulunduracağı şirketlerin belirlenmesi gerekir. Bu ilk aşama holdingin büyüme potansiyelinde etkili olacağı için başarı potansiyeli açısından önemlidir.
- Sermayenin ve Finansal Yapının Planlanması: Holdingin sermaye ihtiyacının nasıl karşılanacağına dair plan yapılmalı ve bağlı şirketlerin ekonomik ihtiyaçları belirlenmelidir. Finansal kaynaklar verimli kullanılmalı, güçlü bir holding yapısı elde etmek amaçlanmalıdır.
- Yönetim Yapısının Oluşturulması: Holdinglerin yönetimi ve bağlı şirketler arasındaki koordinasyon yönetim kurulu tarafından sağlanır. Yönetim yapısının etkili oluşturulması, holdingin verimli çalışması ve sürdürülebilir olması açısından önemlidir.
- Faaliyet Alanlarına Uygun Stratejilerin Belirlenmesi: Her sektör farklı ihtiyaçlar, riskler ve fırsatlar barındırır. Holdingin faaliyet göstereceği sektörde ya da sektörlerde detaylı pazar araştırması yapılmalı, riskler ve fırsatlar titizlikle analiz edilmelidir. Bu analizlerin sonucunda sektöre özel stratejik planlamalar yapılmalı, büyüme hedefleri belirlenmeli ve bu doğrultuda pozisyon alınmalıdır.
- Yasal Uygunluğun Sağlanması: Anonim şirketin ticaret sicil kaydı yapılmalı, bunun için gerekli belgeler önceden hazırlanmalıdır. Holdingin faaliyet göstereceği sektör özel bir izin veya lisans gerektiriyorsa (finansal hizmetler, enerji, sağlık gibi) ilgili kurumlardan onay alınmalıdır.
- Vergisel Yapının Düzenlenmesi: Vergi stratejileri holdingin vergi yükünü optimize edecek şekilde belirlenmelidir. Bağlı şirketler arasında kâr transferi gibi yöntemler kullanılarak vergi yükü hafifletilebilir. Vergi düzenlemeleri yasal prosedür bilgisi ve takibi gerektirdiğinden profesyonel danışmanlık hizmeti almak faydalı olur.
- Sözleşmenin İmzalanması: Holdingin hem kuruluşunda hem esas sözleşme değişikliklerinde T.C. Ticaret Bakanlığından izin alınmalıdır. Holding sözleşmesi hazırlarken de bakanlığın yayınladığı örnek sözleşme dikkate alınmalıdır. Esas sözleşme MERSİS internet sitesi üzerinden hazırlanır ve onaylatılır.
- Holdingin Faaliyete Geçmesi: Yukarıdaki adımlar uygulandığında ve tamamlandığında holding resmen kurulur ve yasal olarak faaliyete başlayabilir. Büyük ve karmaşık yapıdaki holdinglerin faaliyetlerini başarılı sürdürebilmesi için düzenli olarak denetimler yapılmalı ve yönetimde zafiyet gösterilmemelidir.
Holding Kurmak İçin Teşvikler
Girişimciler kendi işlerini kurmak istediklerinde ekonomik olarak desteğe ihtiyaç duyabilir. Bu noktada devlet ve bankalar tarafından verilen kredi, teşvik ve hibeler önemli rol oynar. Devlet; ekonominin büyümesi, yeni istihdam alanlarının yaratılması ve işsizliğin azalması için belirli koşullara bağlı olarak çeşitli ekonomik destekler verir. Verilen teşvikler vade sayısı, faiz oranı ve geri ödeme için gereken başlangıç tarihi gibi konularda kolaylık sağlar ve avantajlar sunar.
Holding kurma aşamasında yararlanılabilecek teşviklerin arasında TÜBİTAK destekleri, istihdam ve yatırım teşvikleri, vergi avantajları yer alır. Özellikle Ar-Ge ve inovasyon alanında devlet destekli projelere başvurmak ve uygun bulunduğu takdirde teşvik, kredi ve hibe almak büyüme sürecini kolaylaştırabilir.
Şirket Kurma Sürecini Mükellef’le Kolaylaştırın!
Holding olarak faaliyet göstermek için anonim şirket kurma sürecini Mükellef‘in uzman ekibiyle sorunsuz tamamlayabilirsiniz. Şirket kuruluşunun ardından muhasebe, vergi beyanı ve sanal ofis gibi birçok hizmetimizden de faydalanabilirsiniz. Gerekli yasal prosedürlerin tamamlanmasından şirketinizin yönetim sürecine kadar ihtiyaç duyabileceğiniz her noktada yanınızdayız! Mükellef’e hemen şimdi kaydolun, hayallerinize giden yolda ilk adımı atın!
Sıkça Sorulan Sorular
Holding şirketi kurmak hakkında sıkça sorulan sorulara buradan ulaşabilirsiniz.
Kimler Holding Kurabilir?
Gerçek ya da tüzel kişiler gerekli şartları sağladığı ve sermayeye sahip olduğu takdirde holding yani anonim şirket kurabilir. Türk Ticaret Kanunu tek ortaklı şirket kuruluşuna da izin verdiğinden holdingin tek kişiyle kurulması da mümkündür.
Holding Sayılabilmek İçin Kaç Şirketin Olması Gerekiyor?
Türk Ticaret Kanunu’nda bir holdingin kurulabilmesi için belirli bir sayıda şirketin bulundurulması gerektiğine dair bir zorunluluk yoktur. Bir şirketin holding statüsü kazanabilmesi için en az bir ana şirketin varlığı gerekir. Holding yapısı kurmak, farklı bir şirketin hissedarı olma durumunda da mümkündür.
Holding ve Şirket Arasındaki Fark Nedir?
Holding, çatısı altında bir ya da daha fazla şirketin hissesini bulundurabilen yapıdır. Şirketlerse belirli bir sektörde operasyonel faaliyet gösteren işletmelerdir. Holdingler kendilerine bağlı şirketleri stratejik olarak destekleyip yönetse de genellikle operasyonel bir faaliyet yürütmezler.
Yararlanılan Kaynaklar
- https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6102.pdf
- https://ticaret.gov.tr/ic-ticaret/sirketler/bakanlik-izni
- https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/824692
- https://icticaret.ticaret.gov.tr/haberler/anonim-ve-limited-sirketlerde-asgari-sermaye-tutarlari-artirilmistir
- https://www.ito.org.tr/documents/Ticaret-Sicil/onemli_bilgiler_ve_duyurular/harc.pdf



