Şehir içi ulaşımının vazgeçilmez bir parçası olan taksi hizmeti belirli yasal yükümlülüklerle ve mesleki yeterliliklerle yürütülür. Taksici olmak trafik kurallarına tam uyum sağlama, resmî izinleri ve belge süreçlerini tamamlama, müşteri memnuniyetini önceliklendirme gibi pek çok sorumluluğu beraberinde getirir. Mesleğe başlamak için gerekli şartlar ilgili belediyeler ve kurumlar tarafından belirlenir. Bu nedenle taksi şoförlüğüne başlamadan önce hangi belgelerin hazırlanacağı, hangi şartların sağlanacağı ve sürecin nasıl ilerleyeceği konusunda bilgi sahibi olmak gerekir.
Taksi Şoförü Olma Şartları Nelerdir?
Taksici olmak isteyenlerin yalnızca ehliyet sahibi olması yeterli değildir. Taksici olmaya uygunluk kişinin fiziksel yeterliliğinden hukuki geçmişine kadar çeşitli ölçütlerle değerlendirilir.
Taksi şoförü olmak için sağlanması gereken temel şartlar şu şekildedir:
- Yaş: En az 22, en fazla 65 yaşında olunmalıdır.
- Adli Sicil: Sabıka kaydının temiz olması ve belirli suçlardan hüküm giyilmemiş olması gerekir.
- Ehliyet Süresi: En az 2 yıllık sürücü belgesi sahibi olunmalıdır.
- Tarama Testleri: Alkol ve psikotrop madde gibi testlerden geçilmelidir.
- Sağlık Raporu: Sürüşü etkileyebilecek bir engelin bulunmadığını gösteren sağlık raporu alınmalıdır. (Hangi branşlardan alınacağını “Gerekli Belgeler” başlığında inceleyeceğiz.)
- Trafik Geçmişi: Sürücünün 5 yıllık barkodlu ceza kaydı belirli şartlara uygun olmalıdır. Alkollü olarak araç kullanma nedeniyle sürücü belgesinin birden fazla kez geri alınmamış olması, son 5 yıl içerisinde bilinçli taksirli olarak ölümlü trafik kazalarına karışılmaması ve yine son 5 yıl içerisinde trafik kurallarını (aşırı hız vb.) ihlal nedeniyle sürücü belgesinin birden fazla kez geri alınmış olmaması gerekir.
Taksi şoförlüğüyle ilgili şartlar temel olarak ülke genelinde benzer olsa da bazı kriterler belediyelere göre değişiklik gösterebilir. Dolayısıyla başvuru yapmadan önce ilgili belediyenin başvuru birimlerinin bilgilendirmelerini detaylıca incelemek faydalı olur.
Taksi Şoförü Olmak için Gerekli Belgeler
Taksi şoförlüğü yapabilmek için resmî başvuru sürecinde çeşitli evrakın eksiksiz hazırlanması gerekir. Bu belgeler kişinin trafiğe uygunluğunu, güvenilirliğini ve yasal sorumluluklarını karşılayıp karşılamadığını belgelemek amacıyla talep edilir.
Taksi şoförlüğü için gerekli belgelerin arasında genellikle şunlar yer alır:
- Kimlik kartı,
- Sürücü belgesi,
- Biyometrik fotoğraf,
- Adli sicil kaydı,
- Sürücü ceza puanı ve iptal dökümü (Son 5 yıllık sürücü belgesi barkodlu ceza dökümü e-Devlet’ten alınabilir.),
- Psikoteknik değerlendirmeye dayalı imzalı psikolog ve psikiyatri muayene raporu (İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş merkezlerden alınan ve e-Devlet üzerinden temin edilen imzalı psikoteknik değerlendirme raporu olmalıdır.),
- Son 6 ay içinde alınmış Göz ve Dahiliye (İç Hastalıkları) doktoru onaylı kaşeli ve imzalı sağlık raporu,
- Alkol ve madde bağımlılığı testi sonucu (Başvuru belgeleri yüklenmeden önce sistemde yer alan sağlık kurumlarından birinden randevu alınır. İdrar tahlilinin sonucu çıktığında sisteme olumlu ya da olumsuz olarak otomatik yansır.).
Bunlara ek olarak MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi, Ulusal Meslek Standardına Uygun Taşıt Şoför Eğitim Sertifikası gibi ek belgeler de talep edilebilir. Taksi şoförü adayları bu belgeleri tamamlayarak başvuru yapabilir.
Bununla birlikte çevrim içi başvuru sırasında T.C. kimlik numarası sisteme girildiğinden adli sicil kaydı gibi belirli belgeler otomatik olarak e-Devlet sistemi üzerinden yüklenir. Benzer şekilde tarama testlerinin sonuçları da sisteme otomatik yazılır. Bu gibi belgelerin ayrıca temin edilmesine gerek duyulmaz.
Ticari Taksi Şoförü Nasıl Olunur?
Ticari taksi kullanmak bireysel araç sürücülüğünden daha kapsamlı bir prosedür gerektirir. Bu süreçte hem plaka sahipleriyle hem belediye birimleriyle uyumlu hareket etmek önemlidir.
Taksici olma sürecinin başvuru yapılan şehirdeki belediyenin uygulamalarına göre değişiklik gösterebileceğini belirtmiştik. Genel bir örnek oluşturması açısından başvuru sürecini İstanbul’da taksici olma başvurusu üzerinden ele alacağız:
- İstanbul’da taksici olmak için gerekli şartlar sağlanıyorsa öncelikle “ticari taksi şoför kartı” başvurusunda bulunulur. Başvuru TUHİM (Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü) sisteminde “e-TUHİM” üzerinden “Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi” seçeneği üzerinden yapılır.
- Üyelik sırasında T.C. kimlik numarası, ad, soyadı, doğum tarihi, e-posta adresi, cep telefonu ve şifre bilgileri eksiksiz ve doğru şekilde doldurulur.
- Aydınlatma metni okunur ve kabul edilir.
- Cep telefonuna gönderilen aktivasyon kodu ekrandaki alana yazılır ve kayıt tamamlanır.
- “Toplu Taşıma Aracı Kullanım Belgesi” sayfasında ilgili uyarı okunduktan sonra “Yeni Başvuru”ya tıklanır.
- Ehliyet seri numarası yazılır ve “Ana Faaliyet Gösterilen Taşımacılık Türü” alanında “Taksi” seçilir.
- Alkol ve madde testlerinin yapılması için ekranda açılan sayfadaki “Randevu Kaydı” bölümünden randevu oluşturulur.
- Test sonucunun olumlu olduğu sisteme yansıdıktan sonra aynı sayfadaki “Başvuru Belgeleri” alanına gerekli belgeler eksiksiz yüklenir. Başvuru gönderilir.
Belediye tarafından yapılan değerlendirme sonucunda başvuru onaylanırsa sistem üzerinden belirli bir ödeme yapılır. Böylece şoför kartı kullanımına belirli bir süre için resmî olarak hak kazanılmış olur.
Taksi Şoförü Olmak için Şirket Kurmak Gerekir mi?
Taksi şoförü olarak bir plaka sahibine bağlı şekilde çalışılması durumunda şirket kurmak zorunlu değildir. Bu modelde şahıs olarak vergi mükellefi olunabilir. Ancak birden fazla taksi işletilecekse bu faaliyet ticari işletme niteliği kazanır. Bu durumda şirket kurmak ve ticari muhasebe düzenine geçmek gibi yükümlülükler doğar.
Taksici Olmak İsteyenlerin Bilmesi Gerekenler
Taksi şoförlüğü; güvenli sürüş, müşteri ilişkileri, şehir yolları, araç bakımı gibi birçok konuda bilgi gerektiren bir meslektir. Mesleğe başlamadan önce göz önünde bulundurulması gereken bazı unsurlar ve uyulması gereken temel kurallar şu şekildedir:
- Çalışma Koşulları: Taksicilik uzun saatler direksiyon başında kalmayı, gece ve hafta sonu ya da farklı hava koşullarında çalışmayı gerektirebilir. Örneğin İstanbul’da taksi şoförleri genellikle 12 saatlik vardiyalarda çalışır. Bu nedenle fiziksel dayanıklılık, dikkat ve stres yönetimi konularında hazırlıklı olmak önemlidir.
- Şehir ve Güzergâh Bilgisi: Şoförlerin şehir içi yolları, ana arterleri, alternatif güzergâhları ve trafik yoğunluk saatlerini iyi bilmesi gerekir. Özellikle büyükşehirlerde havalimanı, otogar, tren garı ve toplu taşıma bağlantı noktaları hakkında bilgi sahibi olunmalıdır.
- Yasal Gereklilikler ve Taksimetre Kullanımı: Taksiciler Karayolları Trafik Kanunu’nda belirlenen hız limitlerine ve emniyet kemeri kullanımı gibi temel kurallara uymak zorundadır. Taksinin dolmuş sistemiyle çalışması yasaktır, yolculuk başladığında taksimetrenin açılması zorunludur. Müşteriden taksimetre fiyatının üstünde veya altında bir ücret talep edilemez. Köprü geçişi ve otoyol gibi kullanım ücretlerinin dışında ek bir ödeme de alınamaz.
- Yolcu Talepleri ve Güzergâh Kuralları: Kısa ve uzun mesafeye, iklim şartlarına ve trafik yoğunluğuna bağlı olmaksızın yolcunun seyahat talebi karşılanmalıdır. Sadece kanunen girilmesi yasak olan yerlere girilemez. Ayrıca yolcu farklı bir güzergâh belirtmediği sürece her zaman en kısa yol kullanılmalıdır.
- Araç Bilgisi ve Bakım Sorumluluğu: Şoförlerin yeterli seviyede teknik bilgiye sahip olması, aracın temel mekanik işleyişini bilmesi, lastik değişimi, akü kontrolü, yağ ve su seviyelerini takip etmek gibi konularda bilinçli davranması önemlidir. Küçük arızaları fark edip erken müdahale edebilmek güvenliği artırırken iş kaybını da önler.
- Zorunlu Ekipman ve Donanımlar: Araçta yangın söndürme tüpü, reflektör ve yedek lastik gibi temel ekipman yer almalıdır. Bu ekipmanlar hem güvenliği artırmak hem trafik denetimlerini sorunsuz geçmek için önemlidir. Araç içi kameranın ve gerektiğinde dijital ödeme sistemlerinin kullanımı da mesleğin gereklilikleri arasındadır.
- Müşteri İletişimi ve Hizmet Kalitesi: Taksicilikte iletişim becerisi oldukça önemlidir. Saygılı, sabırlı ve profesyonel bir iletişim dili kullanmak müşteri memnuniyetini artırır. Fiyatlandırmada, rota tercihlerinde ve ödemelerde şeffaflık da güven duygusunu artırır. Ayrıca aracın düzeni ve temizliği hizmet kalitesini belirleyen unsurlardandır.
- Tanıtım Kuralları: Durak temsilcisinden taksi durağı adına hazırlanan kartvizit alınarak müşterilere verilebilir. Bunun dışında sürücü durak adını kullanarak şahsi bilgisini ve telefon numarasını dağıtamaz.
- Araçta Düzen ve Güvenlik: Araçta sürücünün dışında kimse bulundurulamaz. Aracın içine veya dışına aracın emniyetli kullanımını olumsuz etkileyebilecek herhangi bir aksesuar takılamaz.
- Kılık Kıyafet Kuralları: Bazı belediyeler taksicilere yaz ve kış dönemlerine göre belirli kıyafet kuralları (Gömlek ve pantolon rengi gibi) da koyabilir. Taksicilerin daha profesyonel ve tanınabilir görünümde olmasını sağlayan bu kurallara uyulmalıdır.
Şirketleşme ve Muhasebe Süreçlerinde Profesyonel Destek Mükellef’ten!
Kendi taksi işletmenizi kurmak veya birden fazla aracı tek çatı altında yönetmek istiyorsanız işinizi yasal ve mali açıdan doğru temeller üzerine inşa etmelisiniz. Bu aşamada şirket kuruluşu, vergi mükellefiyeti, muhasebe süreçleri ve marka tescili gibi konularda doğabilecek idari ve finansal sorunların önüne geçmek için profesyonel destek almanız faydalı olur.
Mükellef, uzman ekibiyle şirket kuruluşundan online muhasebeye kadar birçok alanda güvenilir iş ortağınız olabilir. Size uygun çözümler hakkında bilgi almak istiyorsanız üye olun, size ulaşalım.
